Ο καύσωνας ρεκόρ του Ιούνη 1916

Ο μετεωρολόγος της ΕΜΥ Θοδωρής Κολυδάς με άρθρο του στην ιστοσελίδα των Ελλήνων Καιρόφιλων (http://groups.yahoo.com/group/hellasweather) επιβεβαίωσε οτι η ανώτερη καταγραμένη θερμοκρασία Ιουνίου στην Κρήτη (και στην Ελλάδα;) είναι 45,7oC και σημειώθηκε στο Ηράκλειο στις 29/6/1916 (στο αρχείο αναφέρεται ημερομηνία 16/6 με το παλιό ημερολόγιο). Όμως, διορθώνω στις 3/7/07 μετά από επισήμανση του Γιώργου Στυλιανάκη, ο Πλατάκης αναφέρει οτι είναι η 16η Ιούνη 1914, αλλά δεν ξέρουμε αν πρόκειται για το παλιό ή το νέο ημερολόγιο.
Την ίδια δύσκολη περίοδο του Ιούνη/αρχές Ιούλη 1916 τα Χανιά σημείωναν δύο φορές 41,5oC (στις 21/6 και στις 2/7). Από αυτόν τον παρατεταμένο καύσωνα είχε δοκιμαστεί και η υπόλοιπη Ελλάδα, η Αρτα είχε 44,2oC στις 5/7/1916 και το Θησείο στην Αθήνα 43oC βαθμούς στις 21/6/1916.

Τα επίσημα ρεκόρ θερμοκρασίας Ιουνίου σε άλλους σταθμούς της Κρήτης είναι:
Ιεράπετρα 44oC
Χανιά (αερ) 42,5oC
Τυμπάκι 42oC
Ρέθυμνο 41,4oC
Σητεία 40,6oC

Ως απόλυτα μέγιστη τιμή αναφέρονται για το αεροδρόμιο Χανίων οι 44,5oC και για το Τυμπάκι οι 44oC και αφορούν Ιούλιο, ενώ για τους υπόλοιπους σταθμούς οι μέγιστες θερμοκρασίες του Ιούνη είναι και οι απόλυτα μέγιστες μετρημένες.

Δεν αποκλείεται να σπάσουν κάποια από αυτά τα ρεκόρ τις επόμενες μέρες...

Ασυνήθιστος Ιούνιος στην Κρήτη

Ασυνήθιστος Ιούνιος στην Κρήτη

Στον πρώτο μήνα του καλοκαιριού στην Κρήτη δεν εκδηλώνονται βέβαια τα καμώματα του Μάη, αλλά αντίθετα με αυτό που ίσως πιστεύεται τα φαινόμενα (βροχή, καταιγίδες ή/και χαλάζι) δεν είναι καθόλου σπάνια. Στα παράλια βρέχει σχεδόν κάθε δεύτερο έτος, ενώ στο εσωτερικό μάλλον κάθε χρόνο τον μήνα αυτό. Οι βροχές στους παραλιακούς σταθμούς είναι συνήθως μικρού ύψους (π.χ. στα Χανιά μια φορά μόνο καταγράφηκε βροχή 63,6 χιλιοστά - το 1965), στο Ηράκλειο τα ύψη είναι ακόμη μικρότερα, οι δε καταγραφές της 115 ΠΜ στο αεροδρόμιο Χανίων των ετών 1982 - 199,9 χιλιοστά - και 1994 - 198 χιλιοστά - προφανώς είναι λάθος γιατί πέραν του υπερβολικού μεγέθους δεν επαληθεύονται ούτε από άλλους σταθμούς ούτε από δημοσιεύματα του Τύπου). Στο εσωτερικό όμως του νησιού, ακόμα και σε μικρή απόσταση από τα παράλια, μπορεί να ανέρχονται σε σημαντικά ύψη, όπως προκύπτει και από το όμοιου αντικειμένου άρθρο του Μιχάλη Δρεττάκη που δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο hellasweather την 21-6-2002 (μήνυμα αρ. 5260), λόγω προφανώς της αστάθειας που χαρακτηρίζει τις καιρικές συνθήκες κατά τις οποίες συνήθως παρατηρούνται οι βροχές αυτό τον μήνα.

Παρατηρούνται όμως και ασυνήθιστα έντονα φαινόμενα ακόμη και στα παράλια, αν και σχετικά σπάνια. Αυτά δεν νομίζω να οφείλονται απλά σε συνθήκες αστάθειας αλλά σε χαμηλά που εγκλωβίζονται στην Κρήτη.

Οι καταγραφές του δεύτερου ημίσεως του 19^ου αιώνα προέρχονται κυρίως από την εργασία του Μενέλαου Παρλαμά «Ιστορικά και βιογραφικά Σημειώματα Στεφάνου Νικολαίδου», που αναφέρω και στις καταγραφές για τον Μάιο (Κρητ.Χρον. 1949.313 επ).

Παραθέτω τις διαθέσιμες καταγραφές κατά χρονολογική σειρά, αρχίζοντας με μια ιδιαίτερα εντυπωσιακή .

1. Την 10 (= 23) Ιουνίου 1838 σημειώθηκε πρωτοφανής καταιγίδα σε όλη την βόρεια περιοχή του σημερινού νομού Χανίων, της πόλης συμπεριλαμβανόμενης, που έκαμε τέτοια αίσθηση ώστε καταγράφηκε τόσο σε Κώδικα της Μονής Τζαγκαρόλων (Ακρωτήρι) όσο και σε Κώδικα της Μονής Γωνιάς (Κολυμπάρι), αναδημοσιεύθηκαν δε από τον Ν. Τωμαδάκη :

Ετσι, κατά την πρώτη καταγραφή :

«τω 1838, Ιουνίου 10, Παρασκευή, έβρεξεν εις Χανία, Αποκόρωνα νερά πολλά ομοίως και χαλάζι έως 30 δράμια το έν και βροντάς και αστραπές πάμπολλες και αστροπελέκια ώσθε οπού εκάησαν τα σταφύλια και τα μαγαζία εγέμοσαν νερά και ακολούθως επνίγησαν άνθρωποι και ζώα εις τους δρόμους και τα αστάχυα από τα αλώνια έχασαν οι άνθρωποι» (Κώδικας 10 Μονής Τζαγκαρόλων)

Κατά τη δεύτερη καταγραφή :

«Κατά τους 1838 τη 10^η Ιουνίου έβρεξε μία ραγδαία βροχή με αστραπάς και βροντάς ώστε ώστε όπου οι ποταμο΄ιεξήλθον από τα όριά των. Τα υάλινα παράθυρα εις τα Χανοία πολλά ολίφγα έμεναν από το χαλάζι, οι καταρράκται οι εις τα Χανοία δεν (ησ)χωρούσαν τα ύδατα και έπλευσαν εις τα μαγαζία πράγματα. Από τας πεδιάδας και άλωνας επάρθηκαν παρά των υδάτων πάμπολλα δεμάτιαγεννημάτων και βόδια πολλά επνίγησαν εις τα πεδιάδας. Ένα παπώρ την αυτήν ημέραν απ’έξω απ’τα Χανοία σβύνοντάς του η βροχή την μηχανή εβούλησεν» (Κώδικας της Μονής Γωνιάς)

2. 1866, 20 Μαίου (= 2 Ιουνίου) : «Αρχισε βροχή ως εν ημέρα χειμώνος μετά ψύχους διαρκέσαντος μέχρι της 21^ης»

3. 1880, 17 (= 30) Ιουνίου : «Εγινε ραγδαιοτάτη βροχή μετά κεραυνών και βροντών. Εψυχράνθη ο καιρός βρέχων εκ διαλειμμάτων επί είκοσιν ώρας. Επεσαν εις διάφορα χωριά κεραυνοί, εις χωρίον Παναγιά κατεπλάκωσεν έξ ανθρώπους, οι ποταμοί έσυραν, αλώνια τινά εβλάβησαν, δεν επέφερεν όμως εξαιτίας της σπανιωτάτης ταύτης ατμοσφαιρικής μεταβολής αναλόγους ζημίας. Προηγουμένως δε κατά τη ν15 ιδίου (= 28^η) έγινε καύσων υπερβολικώς σπάνιος».

4. 1885, «Ιουνίου 15 (=28), Σάββατον προς την Κυραιακήν, εις τα τρεις ώρας της νυκτός, έβρεξε ραγδαίως εις όλην την Κρήτην – σπάνιον»

5. Την 26 Μαίου (= 8 Ιουνίου) 1889 έπεσαν καταρρακτώδεις βροχές σε όλες σχεδόν τις περιοχές της βόρειας Κρήτης, οι οποίες επέφεραν σημαντικές ζημίες, ιδίως Χανιά και Ηράκλειο. Σοβαρές ζημίες ιδίως στην περιοχή Κυδωνίας, όπου πλημμύρισε ολόκληρη η πεδιάδα από Μεσκλά μέχρι Πλατανιά. Ένα τεράστιο κύμα νερού, προφανώς από φυσικό φράγμα που έσπασε πάνω από τα Μεσκλά, παρέσυρε δώδεκα (12) σπίτια στα Μεσκλά και κατέστρεψε σε πολλά σημεία τις όχθες του Κερίτη. Χαρακτηριστικό είναι ότι δένδρα από τα Μεσκλά βρέθηκαν στο χωρίο Φουρνές. Ζημιές και στον Αλικιανό - ιδίως σε παραποτάμιους αγρούς, στον Πλατανιά (πλημμύρισε η πεδιάδα σε έκταση μισού μιλίου), στον Πρασέ κλπ. Πάμπολλα ζώα πνίγηκαν. Επίσης στην επαρχία Μαλεβυζίου παρασύρθηκαν μεγάλοι βράχοι που στη συνέχεια βρέθηκαν πάνω σε μεγάλα δένδρα (από επισκόπηση τοπικού Τύπου της εποχής, ΙΑΚ).

6. Την 26-6-1925 αναφέρεται φοβερός νότιος άνεμος στα Χανιά.

7. Την 7 και 8 Ιουνίου 1932 έπεσαν ραγδαίες βροχές με αστραπές και κεραυνούς, έπνεαν ισχυροί άνεμοι με θαλ/χή και επικράτησε «ψύχος».

8. Την 29-6-1936 ομοίως.

9. Σημαντική αστάθεια σημειώθηκε τον Ιούνιο 1939, με βροχές στο εσωτερικό του νησιού και πλημμύρες, ιδίως στην ανατολική Κρήτη.

10. Την 4-6-1940 σημειώθηκαν ραγδαίες βροχές και σημειώθηκαν ζημίες στην ύπαιθρο. Εντονη αστάθεια με καταιγίδες διατηρήθηκε μέχρι την 14 Ιουνίου, θεωρήθηκε δε πρωτοφανής η παράταση αυτή της κακοκαιρίας.

Επίσης την 26-6-1940 σημειώθηκε σφοδρότατος άνεμος (ΒΔ) σε όλη την Κρήτη, ξερριζώθηκαν δένδρα και σημειώθηκαν ζημίες στη φυτική παραγωγή, ισχυρή θαλασσοταραχή.

11. Την 30-6-1942, ο καιρός κατέστη απότομα χειμερινός για δύο ημέρες, με άφθονες βροχές, τρικυμιώδη θάλασσα και ψύχος.

12. Την 1-6-1947 ομοίως αιφνίδια κακοκαιρία, με ψύχος και παράκαιρη θαλασσοταραχή. Βροχές, ιδίως στο εσωτερικό του νησιού. Λιγότερο τον Ιούνιο των ετών 1945, 1946, 1948-1950.

13. Την 1^η Ιουνίου 1953 (και 31-5) σημειώθηκαν βροχές και έπνευσαν σφοδροί άνεμοι (Δ-ΝΔ). Δέντρα έπεσαν στην πόλη των Χανίων και κόπηκε στη μέση ο ιστορικός πλάτανος της Πλατείας Σπλάντζιας. Περίπου το ίδιο την 11-5^ου.

14. Αξιοσημείωτο είναι ότι έβρεχε τον Ιούνιο κάθε χρόνου της περιόδου 1956 έως και 1971. Πιο σημαντικές ήταν οι βροχές της 20 έως και 24 Ιουνίου 1956 (εξακολουθητική κακοκαιρία με τοπικές βροχές και ισχυρούς ανέμους Δ-ΒΔ), της 27 Ιουνίου 1957 (το ίδιο, ζημίες στη γεωργία), ενώ ο Ιούνιος των ετών 1958 έως 1960 ήταν ακατάστατος, ψυχρός και βροχερός με ζημίες ιδίως στα σιτηρά.

15. Ειδική αναφορά πρέπει να γίνει στην ασυνήθιστη κακοκαιρία της νύκτας της 18ης και του πρωινού της 19^ης Ιουνίου 1965, οπότε ραγδαιότατες βροχές με συνεχείς καταιγίδες έπληξαν τις παραλιακές περιοχές της Δυτικής κυρίως Κρήτης (μικρά ύψη βροχής παρατηρήθηκαν στην ανατολική), με κάποιες ζημίες στην πόλη των Χανίων αλλά πλημμύρες με σημαντικές ζημιές στην περιοχή Αποκόρωνα. Στα Χανιά (πόλη) σημειώθηκε τότε το ρεκόρ βροχής (20ού αιώνα) για τον μήνα Ιούνιο σε μηνιαία και ημερήσια τιμή βροχής, δηλαδή 63,6 χιλιοστά, ενώ στη θαλάσσια περιοχή ανοικτά του Αποκορώνου σημειώθηκαν θαλάσσιοι σίφωνες ένας από τους οποίους έπληξε την ξηρά και ειδικότερα το χωριό Πλάκα Αποκορώνου όπου κατέστρεψε ένα σπίτι ενώ προξένησε ζημιές σε μερικά άλλα, όπως και σε δένδρα αλλά και ζώα που βρέθηκαν στην πορεία του. Οι άνεμοι στα χανιά τη νύκτα ήταν Α-ΝΑ 2-4 Β ενώ τις πρωινές ώρες στράφηκαν σε ΒΑ 4-5 Β.

16. Βροχοπτώσεις σημειώθηκαν και τον Ιούνιο 1975, 1976, 1979, 1980, 1982 (ιδίως Δυτική Κρήτη), 1983 (ιδίως Ανατολική Κρήτη), 1986, 1987, 1988, 1990, 1991, 1992 (ιδίως εσωτερικό νησιού), 1993, 1994, 1995, 1997, 1998 και 2006.

17. Τέλος την 18 Ιουνίου 2004 σημειώθηκαν σύντομοι σφοδροί νότιοι άνεμοι (έως 50 κόμβοι) σε όλη τη βόρεια Κρήτη, ζημίες και στις πόλεις, θερμ/σία 32 ο C, με λασποβροχή τοπικά ισχυρή ή και καταιγίδες..

18. Ο Δρεττάκης στην εργασία του (βλ. αρχή) αναφέρει μερικά πολύ σημαντικά ύψη βροχής που σημειώθηκαν τον Ιούνιο σε σταθμούς της ΥΕΒ που βρίσκονται στο εσωτερικό του νησιού και ως επί το πλείστον σε μεγάλο υψόμετρο. Αυτό επιβεβαιώνει τη μεγάλη τοπική διακύμανση των θερινών βροχών στην Κρήτη και τον χαρακτήρα της αστάθειας. Πιθανότατα όμοια τουλάχιστον ύψη θα εμφανίζονταν σε όμοιους σταθμούς της ορεινής ή ημιορεινής Δυτικής Κρήτης, αν υπήρχε πρόσβαση σε αυτούς. Πιο ενδιαφέρον όμως για μένα είναι ότι τα έτη που αναφέρονται στο άρθρο του Δρεττάκη (Ιούνιος 1939, 1958, 1964, 1979, 1983, 1986 και 1992), χαρακτηρίζονται από βροχές τον ίδιο μήνα και στη Δυτική Κρήτη, πράγμα που επιβεβαιώνει την ομοιότητα σε γενικές γραμμές του κλίματος της Κρήτης – με τις γνωστές κλιμακώσεις από δύση προς ανατολή και από βορρά προς νότο, που διαφοροποιούνται πάντως σημαντικά εφόσον υπεισέρχεται ο χαρακτήρας της αστάθειας και του αναγλύφου. Πάντως τα έντονα φαινόμενα της παραλιακής Δυτικής πλευράς του νησιού δεν φαίνονται να ακολουθούνται πάντα από ίδιας ραγδαιότητας φαινόμενα στην ανατολική παραλιακή Κρήτη (π.χ. την 18/19-6-1965 στο Ηράκλειο έπεσαν μόλις 2,5 χιλιοστά !) και αντίστροφα (βλ. π.χ. τον Ιούνιο 1983), ενώ σε άλλους μήνες (π.χ. πλημμύρες Οκτωβρίου 1937) η ομοιότητα είναι εμφανής. Η πλημμύρα όμως της 8-6-1889 ήταν γενικευμένη.

Είναι αξιοσημείωτο ότι για τα έτη που αναφέρει ο Δρεττάκης, στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου σημειώθηκαν μικρά ύψη βροχής : Από 10 έως 12 Ιουνίου 1964 ίσα-ίσα 7 χιλιοστά, την 4-6-1979 «μόνο» 17 χιλιοστά (4,6 στα Χανιά), τον Ιούνιο 1986 μηδαμινό ύψος βροχής (περ. 4 χιλ. στα Χανιά), όπως και την 12-6-1992 (μηδέν στα Χανιά). Μόνο την 8-9 Ιουνίου 1983 παρατηρήθηκε σημαντικό ύψος βροχής και μέσα στην πόλη του Ηρακλείου (41 χιλιοστά), έναντι 9 χιλιοστών στα Χανιά.

Φιλιά

ΓΣ

Αγριος Μάιος στην Κρήτη - Μέρος B

Μέρος 2^ο : 20ός αιώνας

Σε αντίθεση με το Πρώτο μέρος που η κύρια πηγή πληροφοριών βρίσκονταν σε χωριό του Νομού Ηρακλείου, οι πληροφορίες για τούτη την ύστερη περίοδο λήψθηκαν από διασταυρωμένες προσωπικές έρευνες στον τοπικό Τύπο κυρίως των Χανίων (Ιστορικό Αρχείο Χανίων) και λιγότερο του Ηρακλείου (Βικελαία βιβλιοθήκη) σε συνδυασμό με τα αρχεία του παλαιού Μετεωρολογικού Σταθμού των Χανίων στη Δεξαμενή (έχει πάψει να λειτουργεί εδώ και τριάντα περίπου χρόνια) :

Την 30 Απριλίου 1904 (= 13-5ου) σημειώθηκαν ραγδαίες βροχές και χαλάζι, ζημίες στη γεωργία.

Από 5 έως 10 Μαίου 1910 (= 18-23 Μαίου) έπεσαν ραγδαίες βροχές σε όλη την Κρήτη, που προκάλεσαν μεγάλες ζημιές στα σιτηρά και αμπέλια. Πλημμύρες σε πολλές περιοχές του νησιού. Προηγήθηκαν όμως και ακολούθησαν σφοδροί και κονιορτοφόροι νότιοι άνεμοι.

Την 23-4-1913 (= 5-5^ου) ανεμοθύελλα με ΝΑ άνεμο προκάλεσε πλείστες ζημίες στο νησί, ξερριζώθηκαν πολλά δένδρα κλπ, ενώ σε ναυάγιο στο νησί Σούδα πνίγηκαν 6 άτομα. Η θύελλα αυτή (αλλά και σαν έντονη λασποβροχή) αναφέρεται ότι έπληξε πολλά μέρη της Ελλάδος και από διάφορες πηγές, ήταν δε μια από τις πιο χαρακτηριστικές θύελλες αφρικανικής προέλευσης στην ελληνική μετεωρολογική ιστορία.

Την 26-4-1921 (= 9-5^ου) σημειώθηκε χαλαζοθύελλα σε περιοχές της ΒΔ Κρήτης με χαλάζι σε μέγεθος αυγού (12 ½ δράμια). Καταστράφηκαν τελείως δένδρα και καλλιέργειες, πανικοβλήθηκαν οι κάτοικοι, στρώμα χαλάζης στο έδαφος για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Μετά από ένα πρωτοφανώς χειμερινό Απρίλιο με χιόνια μέχρι πολύ χαμηλό υψόμετρο, χαλάζι στα παράλια και σφοδρή θαλασσοταραχή, ο Μάιος του έτους 1926 υπήρξε ανήλιος, ψυχρός και βροχερός μέχρι το τέλος του (ιδίως 27^η).

Αντίθετα συνεχείς ισχυροί νότιοι άνεμοι σημειώθηκαν το επόμενο έτος 1927.

Την 8^η Μαίου 1928 σημειώθηκε η ισχυρότερη ανεμοθύελλα με νότιο/ΝΑ άνεμο, ίσως του αιώνα, σε όλη τη βόρεια ακτή του νησιού, με πολλές ζημίες σε σπίτια και στις πόλεις (Χανιά, Ηράκλειο) και καταστροφές σε δένδρα και καλλιέργειες (Κυδωνία, Ρέθυμνο, Μάλλια, Λασήθι …), αλλά και στη νότια Πελοπόννησο. Παρασύρθηκε ο μιναρές του (τότε τζαμιού) του Αγίου Φραγκίσκου που τώρα στεγάζει το Μουσείο Χανίων στην οδό Χάληδων και κατέπεσε πολλά μέτρα βορειότερα. Η θύελλα αυτή έμεινε για πολλά χρόνια στη μνήμη των κατοίκων. Ο παρατηρητής του ΜΣ Χανίων την κατέγραψε (με προσωπική παρατήρηση, τότε) σαν ΝΑ 10 Β.

Την 11 έως 13 Μαίου 1931 σημειώθηκαν ραγδαίες βροχές σε όλη την Κρήτη.

Την 12 και 13 Μαίου 1932 σημειώθηκε παράκαιρη κακοκαιρία με βροχές, ψύχος και θαλασσοταραχή, ενώ κατά τον τοπικό τύπο έπεσαν χιόνια στις κορυφές των ορέων !.

Ομοιος καιρός – χωρίς να αναφέρονται χιόνια – σημειώθηκε την 3-4 Μαίου 1950 (οπότε και σημειώθηκε και το απόλυτο μέγιστο ημερήσιο ύψος βροχής Μαΐου για την πόλη των Χανίων – 32,2 χιλιοστά), την 17-5-1951, τον Μάιο 1952, την 31-5-1953, την 17-5-1959 κλπ.

Σφοδρότατοι νότιοι άνεμοι σημειώθηκαν την 4 και ιδίως την 16 Μαίου 1940, οπότε και πάλι σημειώθηκαν ζημίες στη γεωργία του νησιού, έπεσαν δε δένδρα ακόμη και μέσα στην πόλη των Χανίων.

Το ίδιο παρατηρήθηκε και την 17-5-1954 (μεγάλες ζημίες ιδίως στον Αποκόρωνα) και λιγότερο την 1-5-1960 κλπ..

Την 25-5-1960 καταρρακτώδης βροχή στην περιοχή Αποκορώνου, με χαλάζι μεγέθους αυγού επί δύο ώρες. Εκτακτες ζημίες, αλλά τοπικές.

Επίσης ο Μάιος 1964 έμεινε στη μνήμη των Κρητικών για τις συνεχείς βροχές και το ψύχος, που κατέστρεψαν τις αμπελοκαλλιέργειες στο νησί, ιδίως στην Ανατολική Κρήτη.

Εκτός από αυτές τις καταγραφές, ανάλογα φαινόμενα σαφώς σημειώθηκαν τον μήνα Μάιο και τα πιο πρόσφατα χρόνια, όχι πάντως τόσο ακραία – τουλάχιστον όσον αφορά τους ανέμους :

Ετσι από πλευράς βροχών αναφέρομε την 2-5-1986, την 8 και 9-5-1993 (ισχυρές βροχές έως 90 χιλ. και καταιγίδες σε όλο το νησί), την 29-5-2003 (καταρρακτώδεις βροχές ιδίως στην ΝΑ Κρήτη όπως π.χ. Ιεράπετρα περ. 100 χιλ κλπ), τον Μάιο 2004 (ψυχρός, βροχερός, με θαλάσσιους σίφωνες σε δύο τουλάχιστον σημεία του νησιού), τέλος δε την περίοδο από 25 έως 28-5- 2005 οπότε σημειώθηκαν σημαντικές βροχές και κατ/δες στο νησί, με ένα πνιγμό στην περιοχή Κνωσσού.

Τέλος από πλευράς σφοδρών νοτίων ανέμων και ενίοτε λασποβροχής σημειώνομε την 11-5-1984, την 6-5-1985, την 12 και 13-5-1988 (τότε σημειώθηκαν και θερμοκρασίες καύσωνα με έως και 41 ο C) και την 4/5-5-1998 (με γενικευμένη λασποβροχή).

Πολλά φιλιά

Άγριος Κρητικός Μάιος

Αγριος Μάιος στην Κρήτη

Με την ελπίδα ότι ίσως τις αμέσως επόμενες ημέρες συμβεί κάτι το καιρικά ενδιαφέρον στο νησί, ας εγκαινιάσω το φόρουμ-κόσμημα με όσες αναφορές βρήκα σε λίγο-πολύ ασυνήθιστες καιρικές καταστάσεις για τον μήνα αυτό στην Κρήτη τα (έως πολύ) περασμένα χρόνια. Ο καιρός έχει μνήμη, είναι γνωστό. Αρα όλα μπορούν να ξανασυμβούν.

Μέρος 1^ο : 19^ος αιώνας

Τα περιστατικά μέχρι το 1897, τα οποία παρατίθενται με τη γλώσσα που χρησιμοποίησε ο συγγραφέας, αυτά προέρχονται από εργασία του Μενέλαου Παρλαμά «Ιστορικά και Βιογραφικά σημειώματα του Στεφάνου Νικολαίδου» που δημοσιεύτηκε στα Κρητικά Χρονικά 1949.313 επ. Οι καταγραφές αναφέρονται κατ’αρχήν το νομό Ηρακλείου, αφού ο συγγραφέας ζούσε στις Αγιές Παρασκιές, προφανώς όμως ανάλογες συνθήκες επικράτησαν και στη Δυτική Κρήτη. Οι ημερομηνίες της περιόδου πρέπει να μετατεθούν 13 ημέρες μπροστά, γιατί έχουν γραφεί με βάση το παλιό ημερολόγιο.

«1861, Μαίου 15 (= 28 Μαίου), ημέρα Δευτέρα, άρχισε χειμών με βροχήν ραγδαίαν 24 ώρας, την οποίαν δεν ενθυμούνται οι γέροντες, αν και ο Απρίλιος και προ των 15 του Μαίου εγένοντο επανειλημμένως βροχαί».

«1864, Απριλίου 20 προς την 21 (= 3-4 Μαίου) Τρίτη εσπέρας, άρχισε χειμών διαρκέσας τέσσαρα ημερονύκτια με χιόνας, βροχάς, χαλάζας κλπ. Εβλαψε και τα αμπέλια ολίγον και τα οπωρόδενδρα»

«1866, 20 Μαίου (= 2 Ιουνίου), άρχισε βροχή ως εν ημέρα χειμώνος, μετά ψύχους διαρκέσαντος μέχρι τις 21»

«1879, Απριλίου 25 (= 8 Μαίου), έκαμε ραγδαιοτάτας βροχάς, καθώς και την προτεραίαν. Εβρεξεν αρκετά, άλλως επρομηνύετο σημαντική καταστροφή εφ’απάντων ένεκα της μεγίστης ανομβρίας».

1880, 27 Απριλίου (= 10 Μαίου), βροχή σπουδαία μετά χαλάζης μέχρι δέκα δραμίων και μέχρι του μέσου Μαίου έβρεχε σποραδικώς. Σπανία ευφορία των γεννημάτων»

1881, 21 Απριλίου (= 4 Μαίου) ομίχλη φθοροποιά κατέκαυσε πολλά αμπέλια εις διάφορα μέρη της νήσου γενικώς. Ακρίς φθοροποιά εις διάφορα μέρη και πλήθος άπειρο ποντικών επιβλαβών».

Ιδιο έτος, «6 Μαίου (= 19 Μαίου) βροχή αδιάκοπος και χάλαζα εις μέρη επί τέσσαρας ημέρας εις όλην την Κρήτην, άνευ της επαρχίας Αρκαδίας και τινων νοτίων μερών. Αβλαβής».

1882, «28 Απριλίου, ήρχισε χειμών διαρκής, 29-30 και πρώτη Μαίου (= 11-13 Μαίου) εφ’όλης της νήσου»

«1892, Μαίου πρώτη μέχρι δεκάτης ιδίου ήτο αυτόχρημα χειμών. Την εβδόμη μάλιστα έγινε ψύχος δριμύ μετά χιόνων και χαλάζης, αστραπών, βροντών και κεραυνών. Εις το χωρίον Πεζά έρριψε και εφέτος κεραυνόν και κατέστρεψε έν κυπαρίσσι»

Το έτος 1893, οι τρεις μήνες της άνοιξης του οποίου υπήρξαν πολύ άστατοι και μάλιστα ο Μάρτιος εξαιρετικά άσχημος, διατηρήθηκε σχετική κακοκαιρία με τοπικές βροχές, ψύχος και θαλασσοταραχή ολόκληρο το πρώτο δεκαήμερο του Μαίου, ενώ αναφέρεται ότι την 1 ή 2 του μήνα αυτού έπνευσε σφοδρότατος νότιος άνεμος ο οποίος έρριξε το καμπαναριό στο χωριό Κεφαλάς Αποκορώνου (τοπικός τύπος στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης).

Αντίθετα τον Απρίλιο-Μάιο 1898 γίνονταν λιτανείες για να βρέξει.

(Aκολουθεί σε επόμενο κείμενο η περίοδος 1900 μέχρι σήμερα)