Δευτέρα, 10 Σεπτεμβρίου 2007

Σεπτέμβριος : Ο μεγάλος άγνωστος


Ο πρώτος μήνας του φθινοπώρου είναι γνωστός για τις μεγάλες μπόρες που κατά περιόδους εκδηλώνονται, με προτίμηση μάλιστα στο δεύτερο δεκαήμερο. Επίσης βρέχει σχεδόν κάθε χρόνο. Γι’αυτό δεν θα ασχοληθούμε με τις λεπτομερείς καταγραφές των φαινομένων αυτού του μήνα αλλά με τις πιο σημαντικές περιπτώσεις που σημειώθηκαν.


Οι δύο πρώτες πληροφορίες αναφέρονται στον 19ο αιώνα, όλες οι άλλες όμως αφορούν τον 20ό.

Το 1833 «7/βρίου 16 (= 29-9ου). Εγινε πλημμύρα σπουδαία και κατέστρεψε δένδρα, νερομύλους, οικίας, πρόβατα και ζώα πολλά εις την Εμπαρον, Βιάννον και Λασήθι. Η βροχή διήρκεσε τρεις ημέρας, από τας 13 με ολίγα τινά διαλείμματα. Την 27 και 28 (= 10-11/10ου) πάλιν χειμών τριήμερος και χιών εις την ίδιαν, πρωτάκουστον εν Κρήτη εις αυτήν την εποχήν».

Την 15-9-1885 επικράτησαν σφοδροί άνεμοι και σημειώθηκαν καταρρακτώδεις βροχές και ισχυρές καταιγίδες στο νησί.

Την 24-9-1900 σημειώθηκε χαλαζόπτωση πρωτοφανούς μεγέθους στον Αποκόρωνα Χανίων, ώστε στη συνέχεια οι χωρικοί βγήκαν και μάζευαν από τους αγρούς εκατοντάδες σκοτωμένα πουλιά.

Την 17-9-1915 ολοήμερες καταρρακτώδεις βροχές, κεραυνοί και ισχυροί ψυχροί άνεμοι, ζημίες σε δρόμους και τοπικά σε γέφυρες.

Ομοίως τον Σεπτέμβριο 1914 (63 χιλ. Χανιά συνολικά) και 1924 (89,7 χιλ. Χανιά συνολικά).

Την 4-9-1929 σημειώθηκαν ραγδαίες βροχές, χαλάζι και κεραυνοί με θύματα σε όλη την Κρήτη, ιδίως στη Δυτική, το ίδιο δε και την 26 (συνολικό ύψος βροχής μηνός για Χανιά = 172,8 χιλ). Πιο ενδιαφέρον είναι ότι στην πρώτη από τις ημερομηνίες αυτές παρατηρήθηκαν σίφωνες οι οποίοι, τουλάχιστον στο νομό Χανίων, έπληξαν και την ξηρά. Ιδιαίτερα ένας έπληξε την περιοχή Αγίας Μαρίνας δυτικά της πόλης των Χανίων (σημείο που τέτοια φαινόμενα παρατηρούνται συχνότερα), ο οποίος παρέσυρε τις στέγες αρκετών οικιών και ξερρίζωσε δένδρα και αμπέλια, ένας άλλος σχηματίστηκε στο Ακρωτήριο Γραμβούσα και ένας τρίτος έξω από το λιμάνι των Χανίων.

Την 27-9-1933 κρύος καιρός και ισχυρή θαλασσοταραχή, όπως και την 10-9-1947 και 27-9-1949.

Την 24-9-1952 σημειώθηκαν πλημμύρες σε διάφορα σημεία του νησιού (και στην πόλη των Χανίων).

Ο Σεπτέμβριος 1955 υπήρξε πολύ βροχερός σε όλο το νησί, τη νύκτα όμως της 3ης προς 4η Σεπτεμβρίου σημειώθηκε καταρρακτώδης βροχή στην πόλη των Χανίων (74 χιλιοστά σε 3,30 ώρες, 106,7 συνολικό ύψος μηνός), τοπική - αφού σε γειτονικές περιοχές έβρεξε ελάχιστα, με αποτέλεσμα να καταστραφούν αρκετά καταστήματα ιδίως στην περιοχή «Κάτωλα» και να ανασκαφούν πολλοί δρόμοι.

Βροχερός και κρύος ήταν ο Σεπτέμβριος των ετών 1957, 1958 (την 15-9-1958 σημειώθηκαν 80 χιλ. στο Ηράκλειο και 38 χιλ. στα Χανιά), 1962, 1968, 1970, 1978 (ιδίως 14-17, και στις δύο πόλεις), 1979, την 6-9-83, την 13-9-90 (περ. 30 χιλ. Ηράκλειο, 24 χιλ. Χανιά).

Από τις τρεις δεκαετίες 1960-1990 ειδική αναφορά πρέπει να γίνει στον Σεπτέμβριο 1966, 1977 και 1986.

Πράγματι, την 20-9-1966 σημειώθηκε νεροποντή σε όλη τη βόρεια Κρήτη με ίδιο (!) ύψος βροχής : 99,9 χιλ. στα Χανιά με συνολικό ύψος μηνός 144,6 χιλ και 100 χιλ. στο Ηράκλειο, που αποτελεί και το ρεκόρ 24ώρου, με συνολικό ύψος μηνός 153,08 χιλ. Παρά το εξαιρετικά μεγάλο όμως αυτό ύψος βροχής, δεν αναφέρθηκαν ιδιαίτερα μεγάλες ζημίες ή πνιγμοί, όπως συνέβη στην επόμενη περίπτωση.

Ο Σεπτέμβριος του έτους 1977 υπήρξε πολύ υγρός σε όλη την Κρήτη : Σσυνολικά η βροχόπτωση ανήλθε σε 141 χιλ στο αεροδρόμιο Ηρακλείου και σε 104,8 χιλ. στο αεροδρόμιο Χανίων. Σημειώθηκαν πολυήμερες βροχές στο νησί και τοπικά καταστροφικές πλημμύρες, ιδίως στην περιοχή Ηρακλείου : Ιδίως την 11 (και λιγότερο την 12) Σεπτεμβρίου 1977 καταρρακτώδης βροχή, ιδίως νότια της πόλης του Ηρακλείου (αναφέρθηκαν πάνω από 200 χιλ. σε 24 ώρες, ενώ στο αεροδρόμιο καταγράφτηκαν «μόνο» 46 χιλ. την 11 και 41 την 12, στα δε Χανιά 33 χιλ την 11η), προκάλεσε υπερχείλιση κυρίως του χειμάρρου Καρτερού. Αποτέλεσμα : 5 άνθρωποι πνίγηκαν και σημειώθηκαν μεγάλες υλικές ζημίες.

Ο Σεπτέμβριος 1986 ήταν ο μήνας των ρεκόρ – τουλάχιστον στα δύο άκρα της Κρήτης : Την 23 και 24/9/1986 σημειώθηκαν κατακλυσμιαίες βροχές στη ΝΑ Κρήτη, όπου παρατηρήθηκαν ρεκόρ βροχής στους σταθμούς (έως 257 χιλιοστά), σημαντικές ζημίες σε δρόμους, γέφυρες και σπίτια, ακόμη και εδαφολογικές μεταβολές. Και στα Χανιά όμως σημειώθηκε ρεκόρ βροχής σε 24 ώρες (150 χιλιοστά την 23η), σημειώθηκαν επίσης ζημίες – σαφώς μικρότερες όμως του Λασηθίου, ενώ παρασύρθηκαν τα απορίμματα από την χαράδρα του Κουρουπητού και μεταφέρθηκαν σε άλλα παράλια του νομού. Στο Ηράκλειο αντίθετα οι βροχές υπήρξαν πολύ λίγες συγκριτικά (συνολικά το διήμερο περ. 30 χιλ) και δεν ανακοινώθηκαν ιδιαίτερα προβλήματα.

Την 27-9-1996 βροχές και ισχυροί βδ άνεμοι, βροχερός μήνας γενικά

Βροχερός με καταιγίδες και ο Σεπτέμβριος 1999 (την 19η σκοτώθηκε ένα άτομο στο Λασήθι από κεραυνό).

Ομοίως ο Σεπτέμβριος 2002 (74 χιλ. στο Ηράκλειο συνολικά, 25 χιλ. στα Χανιά), ενώ την 18/9ου παρατηρήθηκε σίφων στα ανοικτά της πόλης (αν και αυτό είναι πιο πολύ αρμοδιότητα του Χρήστου Ντουντουλάκη).

Την 16-17/9/2005 σημειώθηκαν πλήμμυρες στο φαράγγι της Σαμαριάς από καταιγίδες που έπληξαν ιδίως τη Δυτική Κρήτη.

Kαι την 1-9-2006 σημειώθηκαν ισχυρές βροχές κατά τόπους.

Tην 10 Σεπτεμβρίου 2009 σημειώθηκαν ραγδαίες βροχές και ισχυρές καταιγίδες σε όλο το νησί (από 30 έως 150 χιλιοστά), ιδίως στην κεντρική Κρήτη, με πλημμυρικά φαινόμενα σε ορισμένες αγροτικές περιοχές. Εκλεισε για 1 ώρα το αεροδρόμιο Ηρακλείου. Σπάνια για την εποχή θαλασσοταραχή στα νότια παράλια, ιδίως της ανατολικής Κρήτης. Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσομε τη νεροποντή αυτή σαν τέτοια δεκαετίας.

Οι ισχυροί νότιοι άνεμοι είναι σπάνιοι τον Σεπτέμβριο, όταν όμως σημειωθούν ανεβάζουν κάθετα τη θερμοκρασία. Ετσι την 3-9-1988 σημειώθηκε θερμοκρασία 38 β στα Χανιά, ενώ την 6-9-1995 και 23-9-1996 έπνευσαν σφοδροί καυστικοί νότιοι άνεμοι με αποτέλεσμα να σημειωθεί θερμοκρασία 37,2 β και 36,4 β. στα Χανιά αντίστοιχα και 38,4 β και 35,4 στο Ηράκλειο αντίστοιχα, με λίγες μάλιστα ζημίες, ενώ την 10-9-1989 σημειώθηκε θερμοκρασία 39,5 β. στο Ηράκλειο (37 β. Χανιά), με ισχυρό νότιο επίσης άνεμο, που φαίνεται να αποτελεί και το ρεκόρ Κρήτης για τον μήνα αυτό.

Γενικότερα, δεν είναι σπάνιες υψηλές θερμοκρασίες κατά τον Σεπτέμβριο, ιδίως από τη 10ετία του 1990 και μετά (βλ. Σεπτέμβριο 1994, 2000, 2001, αλλά και την την 3-9-88 = 38 β) και 29-9-2010 (37,2 β. στο Ηράκλειο και στα Φαλάσαρνα).

Τέλος, την 29-9-1992 σημειώθηκε θερμοκρασία 12,0 β, την 30-9-1978 11 β, την 29-9-1981 10 β, την 6-9-1982 10,4 β, ενώ την 28-9-1998 μόλις 7,8 β στο αεροδρόμιο Χανίων, που – αν η καταγραφή είναι σωστή – αποτελεί και την απόλυτη ελάχιστη στους σταθμούς της Βόρειας Κρήτης για τον μήνα αυτό.

Φαίνεται λοιπόν ότι ο Σεπτέμβρης, παρότι ήπιος γενικά μήνας και με λιγότερα πλημμυρικά φαινόμενα στην Κρήτη από τους άλλους δύο φθινοπωρινούς μήνες, είναι απρόβλετος και επικίνδυνος και δεν πρέπει να τον παίρνει κανείς αψήφιστα, ιδίως σήμερα, με τις τόσες επεμβάσεις στις λεκάνες απορροής των περιαστικών χειμάρρων που έχουν πια γίνει θεσμός.

Γιώργος Στυλιανάκης

1 σχόλιο:

dretos είπε...

Γιώργο και πάλι ευχαριστούμε για την προσφορά σου. Παρακάτω το μήνυμα που είχε σταλεί πέρυσι τέτοια μέρα στην λίστα Ελλήνων καιρόφιλων για τους Σεπτέμβρηδες:

http://groups.yahoo.com/group/hellasweather/message/49122?l=1

Στο τέλος αναφέρονται λεπτομέρειες για το Σεπτέμβρη του 77 και τα 403mm της Βόνης στην επαρχία Πεδιάδας.